Het aantal zzp'ers groeit volgens de ene instantie en daalt volgens de andere, en allebei hebben ze gelijk. Deze maand meldde het CBS dat er in 2025 62 duizend zzp'ers minder waren dan het jaar ervoor. Tegelijkertijd laat de KVK Zzp-monitor over het derde kwartaal van 2026 juist een stijging zien. Hoe kan dat, en wat betekent het voor jou als je zelf zzp'er bent of erover denkt om te worden?
CBS ziet een daling, KVK ziet juist groei
Het CBS meldde op 12 februari 2026 dat het aantal zzp'ers in 2025 met 62 duizend daalde, naar ongeveer 1,2 miljoen. Specifiek het aantal zzp'ers dat arbeid aanbiedt, zoals freelancers en zelfstandige dienstverleners, zakte van 1.091.000 in het vierde kwartaal van 2024 naar 1.004.000 in het vierde kwartaal van 2025. Dat is voor het eerst in jaren een daling na een lange periode van groei.
De KVK Zzp-monitor telt juist 1.825.347 geregistreerde zzp'ers in het Handelsregister tot en met het derde kwartaal van 2026. Dat is een kwartaalgroei van ongeveer 20 duizend, zo'n 1,1 procent. Het aantal starters lag 18,7 procent hoger dan in het derde kwartaal van 2025, en het aantal stoppers juist 6,2 procent lager. De grootste aanwas zit in specialistische zakelijke diensten (plus 4.223) en in ICT (plus 2.800).
Waarom tellen deze twee instanties zo anders
Het verschil zit in de telmethode, niet in gesjoemelde cijfers. De KVK telt inschrijvingen in het Handelsregister. Iedereen die zich als zzp'er registreert, telt mee, ook als die persoon er amper werk van maakt of het alleen als bijverdienste heeft. Het CBS werkt met een enquête onder de beroepsbevolking en telt wie zegt dat zelfstandig werk zonder personeel de hoofdbron van inkomen is. Iemand die zich wel bij de KVK inschrijft maar in de praktijk voornamelijk in loondienst werkt, komt dus wel in de KVK-cijfers terecht en niet in die van het CBS.
Dat verklaart waarom de trends uit elkaar kunnen lopen. Registraties blijven oplopen, terwijl het aantal mensen dat daadwerkelijk voornamelijk als zelfstandige werkt, terugloopt. Beide cijfers kloppen, ze meten alleen iets anders.
De handhaving op schijnzelfstandigheid speelt een grote rol
Het CBS wijst zelf naar een duidelijke oorzaak voor de daling in 2025: sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst strenger op schijnzelfstandigheid. Werk jij structureel onder aansturing van een opdrachtgever, tegen een vast tarief en zonder eigen bedrijfsrisico, dan loop je het risico dat de Belastingdienst dat ziet als verkapt dienstverband. Lees in ons artikel over schijnzelfstandigheid als zzp'er hoe je dat risico herkent en beperkt.
De cijfers laten die handhaving ook terug in de bewegingen. In het eerste kwartaal van 2025 stapten 59 duizend mensen over van zzp naar een vaste baan, bijna twee keer zoveel als een jaar eerder. In het derde kwartaal van 2025 begonnen maar 22 duizend mensen als zzp'er, tegen 32 duizend in dezelfde periode van 2024. Opdrachtgevers lijken voorzichtiger te zijn geworden met het inhuren van zelfstandigen, wat weer raakt aan het rechtsvermoeden van werknemerschap dat sinds dit jaar geldt.
Jonge zzp'ers stoppen het hardst
Niet elke groep zzp'ers kreeg de daling even hard te verduren. Onder zzp'ers van 15 tot 27 jaar daalde het aantal met 19 duizend, een afname van 18 procent, naar ongeveer 86 duizend. Bij zzp'ers van 27 jaar en ouder was de daling veel kleiner, ongeveer 4 procent. De grootste klap bij jongeren valt in zorg en welzijn, waar het aantal jonge zzp'ers van 12 duizend naar 7 duizend zakte.
Dat is logisch als je bedenkt wie het meest kwetsbaar is voor handhaving: jonge starters zonder eigen klantenportfolio werken vaker voor één vaste opdrachtgever, precies het patroon waar de Belastingdienst scherp op let. Wie net begint als zzp'er doet er dus goed aan om vanaf dag één voor meerdere opdrachtgevers te werken en zelf te bepalen hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd.
Wat deze cijfers voor jouw plannen betekenen
Als je overweegt om zzp'er te worden, is dit geen moment om in paniek te raken, maar wel om bewust te kiezen voor een stevige basis. Zorg voor meerdere opdrachtgevers naast elkaar, leg vast dat je zelf je werktijden en aanpak bepaalt, en bouw gaandeweg een eigen klantenkring op in plaats van te leunen op één vast contract. Dat is precies waar de Belastingdienst op toetst, en het is ook simpelweg een gezondere positie als opdrachtgever.
Ben je al langer zzp'er en val je in het patroon dat hierboven beschreven staat, een vaste opdrachtgever, een vast tarief, vaste werktijden, dan loont het om nu je situatie tegen het licht te houden. De regelgeving verandert dit jaar nog verder, dus wie nu de basis op orde heeft, voorkomt gedoe zodra de nieuwe Zelfstandigenwet verder vorm krijgt. De groei die de KVK ziet, komt grotendeels van nieuwe inschrijvingen in zakelijke dienstverlening en ICT, dus die sectoren blijven voorlopig kansrijk voor wie net begint.